پايگاه خبري سلام پرس

شمایل

لرستان در ويكي پديا

استان لرستان، یکی از استان‌های غربی ایران است. این استان ۲۸٫۰۶۴ کیلومتر مربع مساحت دارد و جمعیت آن در سال ۱۳۸۶ بالغ بر ۱٫۸۲۸٫۳۳۴ نفر گزارش شده است [۱] . خرم آباد مرکز استان و بروجرد دیگر شهر بزرگ آن است. لرستان سرزمینی کوهستانی است و غیر از چند دشت محدود، سراسر آن را کوههای زاگرس پوشانده است. این منطقه، یکی از سکونتگاه های قدیمی بشر است و مفرغ لرستان از شهرت باستان شناسی زیادی برخوردار است.

لرستان همچنین نامی است که بطور ضمنی دربرگیرنده تمام مناطق لر نشین غرب و جنوب غربی ایران می شود. منطقه لرستان در گذشته با نام های گوناگونی چون لر کوچک، پیشکوه و لرستان فیلی نیز شناخته می شده است.

فهرست مندرجات

[نهفتن]

[ویرایش] تاریخچه

آثار به جای مانده در غارها و دره های لرستان، سکونت بشر را از دست کم از هزاره چهارم پیش از میلاد در این ناحیه نشان می دهد. کاسی‌ها ساکنان بومی لرستان پیش از رسیدن مادها و آمیختن با آنها بودند که خود از نواحی شمالی تر به منطقه لرستان و همدان کنونی کوچیدند و سرزمین کاسی ها را تشکیل دادند [۲].

امامزاده جعفر در بروجرد

امامزاده جعفر در بروجرد

آثار باستانی و پیش از تاریخ، پیشینه زندگی قبایل را در بخش غربی استان، بیش از شرق آن نشان می دهد. اما پیشینه شهرنشینی در شرق استان بیش از ناحیه غربی آن است. در دوره های هخامنشی تا ساسانیان ، لرستان بخشی از سرزمین بزرگ پارس بود. پس از اسلام و از زمان خلفای عباسی ، بخش های مرکزی و غربی لرستان بصورت حکومتی خود مختار تا چندین قرن اداره می شد که حاکمان این دوره با نام اتابکان لرستان شناخته می شدند. امویان بروجرد را مورد توجه قرار دادند و در زمان حاکمیت ابی دلف بر غرب ایران (۱۵۰-۲۲۶)، مسجد جامع این شهر را بنا نهادند. در دوره سلجوقیان نیز بیشتر شرق لرستان مشتمل بر بروجرد و جاپلق مورد توجه بود و دیگر نواحی لرستان به صورت خودمختار باقی ماند. در سده پنجم قمری نبردهایی بین دیلمیان و سلجوقیان در منطقه بروجرد به وقوع پیوسته و علا الدوله دیلمی سپاهیان خود را در این ناحیه سازماندهی کرده است [۳].

سپاهیان مغول و نیز تیمور بارها لرستان را مورد تاخت و تاز قرار دادند و شهرهای آن را غارت و ویران نمودند. بنا بر آنچه در که در وب‌گاه «ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯ نیاکان ما» آمده، کتاب «Ø­Ø¨ÙŠØ¨â€ŒØ§Ù„سير» در شرح اقدامات تیمور در Û·Û¸Û¸ قمری می نویسد: «با لشکر به جانب لر کوچک در حرکت آمد، وروجرد را از جهات و اموال مجرد کردند و خرم‌آباد را غمکده گردانيدند» [Û´].
از دوره صفویان، بروجرد، لرستان و جاپلق، عمدتاً به صورت ایالت های مستقل در نظر گرفته می شدند. زندیان از طوایف لر بودند که نبردهایی در منطقه از آنان به ثبت رسیده است. در دوره قاجار ، ولایت لرستان و ولایت بروجرد، گاه بصورت مستقل و گاه یکسان در نظر گرفته می شدند و در اواخر قاجار، لرستان و خوزستان یک ایالت محسوب می شدند[۵]. از این دوره برخی ایلات لرستان از تابعیت حکومت مرکزی سر باز زدند و حکومتهای خودمختار پراکنده ای را بنا نهادند.این حکومت ها توسط سران خوانین لرستان از جمله غلامعلی خان سردار اشرف (امیر همایون) اداره می شد. سرانجام، رضاخان با گسیل نیرو و کشتار فراوان به ناامنی های لرستان پایان داد. در دوره پهلوی ، ابتدا لرستان به فرمانداری کل (با دو شهرستان خرم آباد و بروجرد) تبدیل شد و اندکی بعد الیگودرز نیز به شهرستانی مستقل تبدیل شد. آیت الله بروجردی پس از بازگشت از نجف، در زادگاهش بروجرد مستقر شد و طرفداران زیادی در بین اهالی لرستان پیدا کرد. در زمان انقلاب اسلامی ، راهپیمایی های مختلفی در شهرهای استان به ویژه خرم آباد برگزار شد. در جنگ ایران و عراق ، لرستان به سبب نزدیکی به مرزهای غربی و جنوبی، اهمیت استراتژیک پیدا کرد و بارها مورد بمباران قرار گرفت.

[ویرایش] شهرها و شهرستانهای لرستان

نوشته اصلی: فهرست آبادی‌های استان لرستان

استان لرستان ۹ شهرستان، ۲۵ بخش و ۸۱ دهستان دارد. شهرستانهای این استان عبارت‌اند از: ازنا، الیگودرز، بروجرد، پل‌دختر، خرم‌آباد، دورود، دلفان، سلسله و کوهدشت. لرستان در ابتدای تقسیمات کشوری نو بخشی از فرمانداری کل خوزستان و لرستان بود که خیلی زود از خوزستان جدا و با عنوان فرمانداری کل لرستان مستقل شد. در ابتدای تشکیل، دارای دو شهرستان خرم آباد در غرب و بروجرد در شرق بود. در فاصله کوتاهی، الیگودرز از شهرستان بروجرد جدا و سومین شهرستان استان شد. روند تشکیل شهرستان های جدید تا اواخر دهه ۱۳۶۰ متوقف شده بود اما در پایان جنگ ایران و عراق، دورود نیز از بروجرد جدا و چهارمین شهرستان استان لرستان شد. در سالهای بعد، کوهدشت، نورآباد، الشتر و پلدختر از شهرستان خرم آباد و نیز ازنا از شهرستان الیگودرز جدا و تبدیل به شهرستانهای مستقل شدند.

استان لرستان هم اکنون دارای ۲۳ نقطه شهری است. شهرهای بزرگ لرستان به ترتیب جمعیت عبارت‌اند از: خرم‌آباد، بروجرد، دورود، الیگودرز و کوهدشت.

[ویرایش] جغرافیای لرستان

بلندی‌ها

لرستان سرزمینی کوهستانی است و به غیر از دشتهای سیلاخور، کوهدشت و خاوه دلفان و چندین دشت کوچک دیگر، بیشتر مناطق استان را کوههای فشرده و دره های تنگ از سلسله کوههای زاگرس فرا گرفته اند. بلندترین قله های لرستان به صورت نواری در گوشه شمال غربی تا شرق استان قرار کشیده شده اند و به ترتیب موقعیت شامل کوههای چهل نابالغان، گرین، میش پرور، اشترانکوه و قالی‌کوه می شوند. برخی بلندی های مهم لرستان عبارت‌اند از:

کوه‌های استان لرستان
نام بلندی مکان حدودی
اشترانکوه ۴۲۵۰ متر شرق دورود  
قالی‌کوه 4028 متر جنوب الیگودرز  
چهل نابالغان ۳۶۰۰ متر شرق نوراباد و جنوب نهاوند  
کوه گرین ۳۶۲۳ متر غرب بروجرد و شرق الشتر  
کوه سرسبز 3596 متر شمال بخش ززو ماهروالیگودرز  
کوه تمندر 3520 متر شرق بخش مرکزی الیگودرز  
کوه میش پرور ۳۵۰۰ متر جنوب غربی بروجرد  
کوه هنجيس ۳۲۰۰ متر شمال کوهدشت و جنوب نوراباد  
کوه نیر 3191 متر مرکز بخش ززو ماهروالیگودرز  
کوه میز آب 2952 متر مرکز بخش مرکزی الیگودرز  
کوه رال 2995 متر شمال بخش ززو ماهروالیگودرز  
کوه شاه نشین ۲۹۰۰ متر جنوب بروجرد  
سفید کوه ۲۹۰۰ متر غرب خرم آباد  
سفید کوه ازنا ۲719 متر مرکز ازنا  
هشتاد پهلو ۲۵۶۵ متر جنوب خرم آباد  
کوه قلعه عبدالرضا 2518 متر شرق بخش مرکزی الیگودرز  
تاف ۲۳۴۶ متر جنوب شرقی خرم آباد  
مخمل‌کوه ۱۹۶۶ متر شرق خرم آباد  
کبیرکوه ۱۹۱۴ متر جنوب پلدختر  

آبشارها

  • شهرستان الیگودرز
    • آبشار آب سفید
    • آبشار چکان دهقادی
    • آبشار تیندر
    • آبشار لوچ
    • آبشار تیندر
    • آبشار وارک (بخش زلقی)
    • آبشار های دورک
    • آبشار مبارک آباد
  • شهرستان پلدختر
  • شهرستان خرم آباد
  • آبشار تاف
  • آبشار گریت
  • نوژیان
  • آبشار وارک
  • شهرستان دلفان
  • شهرستان دورود
    • آبشار بیشه
    • آبشار دره اسپر

رودخانه ها

چشمه‌ها و سرابها

  • شهرستان ازنا
    • چشمه قل قل
  • شهرستان الیگودرز
    • سراب غار تمندر
    • سراب گردکانک
    • سراب ماهی چال
    • سراب خرسیان
    • سراب گایکان
    • سراب سردره
    • سراب رودآب
    • سراب دورک

 

  • شهرستان بروجرد
    • سراب جانیزه
    • سراب زِرشکه
    • سراب سفید
    • سراب زارِم
    • سراب کرتول
    • چشمه وِنایی
    • چشمه دره خونی
    • چشمه هفت تپه
    • چشمه اِسِل
  • شهرستان خرم آباد
    • سراب کیو
    • چشمه‌های آب ارم
    • گرداب دارایی
    • آب اراز
    • چشمه شَوا
    • سراب یاس
    • سراب تیزخانی
    • سراب تلخ
    • سراب نیلوفر
    • سراب چنگایی
    • سراب چگنی
  • شهرستان دلفان
    • سراب غسلگه
    • سراب پیردوسی
    • سراب دولیسكان
    • سراب وناو
    • سراب سنگر
    • سراب قمش
    • سراب تاج امير
  • شهرستان دورود
  • شهرستان سلسله
    • سراب کهمان
    • سراب هنام
    • چشمه کیان
  • شهرستان کوهدشت
    • آب‌گرم گرخوشاب

دریاچه ها و آبگیرها

  • شهرستان بروجرد
    • تالاب بیشه دالان
    • دریاچه تپه چغا
    • دریاچه بوستان فدک
  • شهرستان پلدختر
    • تالابهای معمولان
  • شهرستان خرم آباد
    • دریاچه سراب کیو

[ویرایش] آثار باستانی و تاریخی

لرستان جایگاه آثار باستانی و تاریخی فراوانی است که می توان آنها را به سه دوره پیش از تاریخ، دوره ایران باستان و دوره اسلامی تقسیم کرد. یافته های پیش از تاریخ لرستان، بیشتر شامل کنده کاریهای غارها و اشیای مفرغی هستند. به دلیل کوهستانی بودن منطقه، انسانهای اولیه، در مناطق مرکزی و غربی لرستان سکونت یافتند. در این استان، بیش از ۲۵۰ غار و پناهگاه صخره ای وجود دارد که نیمی از آنان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده اند. از جلمه غارهای مهم می توان به غارهای یافته و کَلماکره اشاره کرد [۶]..

از دوره های هخامنشیان و ساسانیان، پلها و دژهای ویران زیادی به جای مانده است. پل دختر و پل کشکان و نیز قلعه فلک الافلاک از این دسته اند. گورستانهاو تپه های تاریخی فراوانی در بیشتر مناطق این استان بویژه در دشت سیلاخور وجود دارند که هنوز مورد کاوش باستان شناسی قرار نگرفته اند.

مسجد ها و امامزاده ها نیز از مهم‌ترین آثار به جای مانده از دوره های پس از اسلام در این منطقه هستند که مسجد جامع و امامزاده جعفر از قدیمی ترین و مهممترین این آثار به حساب می آیند.

برخی آثار باستانی و تاریخی لرستان به ترتیب شهرستان عبارت‌اند از:

  • شهرستان پلدختر
    • آسیاب گبری
    • پل دختر
    • پل کلهرت
    • پل گاومیشان
    • غار کلماکره
  • شهرستان خرم آباد
  • شهرستان دلفان
    • راه باستانی گاوشمار
    • بقعه حسن گايار
    • مفبره بابا بزرگ
    • شاويسقلی
  • شهرستان دورود
    • پل چالانچولان
  • شهرستان سلسله
    • قلعه مظفری
  • شهرستان کوهدشت
    • غار هومیان
    • قلعه زاغه
    • پل کُر و دِت
    • قلعه کوهزاد

[ویرایش] گردشگاهها و دیدنی های طبیعی

  • شهرستان پلدختر
    • رود کشکان
    • تالاب های پلدختر
  • شهرستان خرم آباد
    • آبشار تاف
    • آبشار نوژیان
    • کیو
    • مخمل کوه
  • شهرستان سلسله
  • شهرستان کوهدشت
    • کاخ ساسانی/شیرز

قلعه منیژه /معبد سرخ دم لکی و لری

پنجه علی

غار میر ملاس مقبره شاهزاده محمد

[ویرایش] زبان و گویش در لرستان

[ویرایش] مردم‌شناسی

نوشتار اصلی: فهرست طایفه‌های لرستان
نیز نگاه کنید: پوشاک سنتی عشایر لرستان

ساکنان استان لرستان را طایفه‌ها و تیره‌هایی از قوم ایرانی لر تشکیل می‌دهند.گویش ایشان لری است. لرها بیش‌تر در شهرها و روستاهای مرکزی، باختری و جنوبی استان لرستان کنونی ساکنند. اما محدوده سرزمین‌های لرنشین محدود به استان لرستان نیست و در مناطق جنوبی‌تر مانند استان‌های چهارمحال و بختیاری، خوزستان وایلام نیز طایفه‌های گوناگون لر پراکنده‌اند. استان لرستان به سبب داشتن کوهستان‌های پهناور و مراتع بسیار، از دیرباز زیستگاه مردمانی بوده که دامپروری پیشه اصلی آنان بوده است. به همین سبب ساختار طایفه‌ای در این استان از اهمیت زیادی برخوردار بوده است. ایلات و طوایف لرستان گستردگی زیادی دارند اما در مجموع به دو گروه کوچرو و ساکن تقسیم می شوند. طایفه‌هایی از لر بختیاری در خاور لرستان در مناطق الیگودرز و دورود ساکن هستند و یا هر ساله به این منطقه کوچ می‌کنند.

مراتع فراوان و بارندگی مناسب، امکان پرورش دام و کشاورزی دیم را در این منطقه فراهم نموده است. از همین روی، پیشه سنتی مردم لرستان دامپروری و کشاورزی بوده است. ساکنان مناطق شهری، پیشه‌ور، بازرگان و یا صنعت‌گر بوده‌اند. امروزه درصد قابل توجهی از ساکنان شهرها را کارمندان ادارات دولتی، آموزشی و نظامی تشکیل می‌دهند.

[ویرایش] چهره‌های سرشناس

آیت الله حسین بروجردی، آیت الله آیت الله احمد کروبی، آیت الله روح الله کمالوند خرم آبادی و آیت الله سیدحسن طاهری خرم آبادی از روحانیون بنام لرستان در دهه های اخیر به شمار می آیند. از نویسندگان، هنرمندان و دانشمندان لرستان هم می توان به عبدالحسین زرین کوب، سید جعفر شهیدی و شاعرانی چون مهرداد اوستا، صامت بروجردی و نصرت مسعودی علی رضا کرمی اشاره کرد. [[باباطاهر بزرگ ترین شاعر لر است و کریم خان زند و لطفعلی خان زند از شاهان دوره زندیه و از طوایف لر بوده اند. میرنوروز و ملاپریشان چهره های تاریخی شعر سنتی لرستان هستند.شهید زین الدین و شهید محمد بروجردی از سرداران مشهور جنگ هشت ساله ایران وعراق و از مردم لر ستان هستند

[ویرایش] دانشگاه ها

نوشتار اصلی: فهرست مراکز آموزش عالی استان لرستان

دانشگاه علوم پزشکی لرستان وابسته به وزارت بهداشت و نیز دانشگاه لرستان وابسته به وزرات علوم، تحقیقات و فناوری، دو دانشگاه فعال دولتی در استان لرستان هستند که هر دو در شهر خرم آباد قرار گرفته اند. از سال ۱۳۸۶ مقدمات تأسیس دانشگاه آیت الله بروجردی در شهر بروجرد نیز فراهم شده است. دانشگاه آزاد اسلامی نیز واحدهایی در شهرهای گوناگون استان دارد که واحد بروجرد و نیز واحد خرم آباد بزرگ‌ترین آنها به حساب می آیند.شهرستان های دورود و الیگودز نیز دارای دانشگاه آزاد هستند.

[ویرایش] جستارهای وابسته

[ویرایش] منابع

Advertisements

دسته‌بندی شده در: Salam Press

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

صفحه‌ها

آوریل 2008
ش ی د س چ پ ج
« فوریه   مهٔ »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: